Blog

Czy dieta wegańska chroni przed nowotworem prostaty?

Rak prostaty jest jednym z najczęściej występujących nowotworów w Polsce u mężczyzn. Można się przed nim uchronić! Jak? Z pomocą odpowiedniego odżywiania. Według naukowców dieta wegańska jest najlepsza dla osób obciążonych ryzykiem zachorowania na ten rodzaj nowotworu.   

Nowotwór prostaty, czyli gruczołu krokowego, występuje najczęściej u mężczyzn po ukończeniu 50-tego roku życia. Na zachorowanie największy wpływ mają wiek, geny, poziom specyficznych antygenów prostaty (Prostate Specyfic Antigen – PSA), ale przede wszystkim styl życia, a co za tym idzie – dieta.

Nowotwór ten rośnie bardzo powoli, w dodatku w pierwszej fazie choroby może nie wywoływać żadnych objawów, przez co pacjenci zgłaszają się do lekarza dopiero wtedy, kiedy zaczynają czuć się źle, w tym odczuwają dyskomfort podczas oddawania moczu (ze względu na przerost prostaty, utrudnione jest opróżnienie pęcherza moczowego). A jednak, tak jak w przypadku innych nowotworów, czas wykrycia zmian decyduje o sukcesie terapeutycznym i rokowaniu pacjenta.

Dieta i styl życia mają duże znaczenie zarówno w profilaktyce jak i już po wykryciu nowotworu. Istnieją produkty, które warto włączyć do diety, aby ustrzec się nowotworu prostaty (kiedy wiemy, że w rodzinie jest obciążenie tą chorobą), ale można je wprowadzić także po postawionej diagnozie.

Oczywiście, jak zawsze znajdzie się sporo produktów, które należy z diety wyeliminować, a przynajmniej ograniczyć ich spożycie ze względu na szybszy postęp choroby.

Żywność, która według badań ma działanie ochronne w przypadku nowotworu prostaty (profilaktyczne) ale również lecznicze w przypadku wykrytego już nowotworu)

  • Produkty o wysokiej zawartości likopenu, takie jak:

sosy pomidorowe (passaty), sok pomidorowy (przecier), puree pomidorowe, zupy pomidorowe i inne przetwory z pomidorów. Warto robić domowe sosy pomidorowe ze świeżych pomidorów lub z passaty. Mogą to być sosy z warzywami, do makaronu, ryżu itp. Wszelkie formy dozwolone!

Likopen można znaleźć również w arbuzie, suszonych morelach (tu lepiej wybierać te brązowe, suszone na słońcu, zamiast pomarańczowych, siarkowanych), w różowych grejpfrutach (jednak tu trzeba uważać, ponieważ składniki tego owocu mogą wchodzić w niepożądane interakcje z lekami). Należy pamiętać również, że likopen lepiej przyswaja się z produktów podgrzanych niż z surowych.

  • Brokuły i inne warzywa kapustne (krzyżowe)

Brokuły i inne rośliny krzyżowe są bardzo cennym źródłem izotiocyjanianów – substancji o silnym działaniu antynowotworowym. Izotiocyjaniany powstają podczas siekania roślin krzyżowych. W ścianie komórkowej roślin występuje enzym mirozynaza, który podczas siekania łączy się z glukozynolanami zawartymi we wnętrzu komórek, dzięki czemu powstają związki ratujące życie. Ważną informacją jest również to, że izotiocyjaniany nie są inaktywowane podczas obróbki termicznej. Trzeba jednak siekać te warzywa przed gotowaniem, gdyż enzymy są inaktywowane w wysokiej temperaturze.

  • Owoce i warzywa

Owoce i warzywa w jak najmniej przetworzonej postaci: sałatki, świeże owoce, koktajle, musy a’la lody, budynie, kisiele itp. Owoce jagodowe to bardzo dobry wybór (borówki, maliny, truskawki, jagody itp.), mogą być również mrożone.

  • Fitoestrogeny roślinne

Fietoestrogeny zawarte w produktach sojowych mają działanie ochronne i antynowotworowe, ale są także korzystne dla osób z wykrytym już nowotworem. W przypadku profilaktyki raka prostaty, najbardziej polecane jest tofu (naturalne, wędzone, marynowane), przetwory sojowe czy mleko sojowe. Wyniki metaanalizy opartej na 15 badaniach wykazały, że produkty sojowe niefermentowane redukują zachorowanie na nowotwór prostaty nawet o 30%, a osoby badane spożywały przy tym jedynie jedną porcję tych produktów na dzień (porcja to pół szklanki ugotowanych nasion, jedna szklanka mleka czy pół szklanki tofu).

Inną grupą fitoestrogenów są lignany. Te występują głównie w siemieniu lnianym. W badaniach wykazano, że lignany w warunkach laboratoryjnych mogą hamować wzrost komórek nowotworu prostaty. Ze względu na ten fakt (ale również ze względu na wysoką zawartość cennych kwasów omega-3 w tych nasionach) warto spożywać 1 łyżkę siemienia lnianego na dzień. Może ono być dodatkiem na przykład do owsianki, koktajlu lub można posypywać nim gotowe posiłki.

Siemię lniane należy kupić całe w ziarnach (w aptece lub w sklepie) i mielić tuż przed spożyciem (w młynku do kawy blenderze lub moździerzu). Zmielone nasiona najlepiej spożyć od razu, gdyż kwasy omega-3 są bardzo niestabilne podczas przechowywania.

  • Zielona herbata

Zapadalność na raka prostaty wśród osób pijących zieloną herbatę codziennie (Azjatów) jest niższa w porównaniu z populacjami nie pijącymi tego napoju.

Składnikami aktywnymi w zielonej herbacie są polifenole (katechiny) i to one mają silne właściwości, zmniejszające stres oksydacyjny. Katechina EGCG może również działać hamująco na proces angiogenezy, czyli tworzenia się nowych ciał włosowatych w procesie nowotworzenia.

Co należy ograniczyć w diecie

Ograniczyć należy przede wszystkim produkty zawierające duże ilości kwasów tłuszczowych nasyconych. Do tych najczęściej zaliczają się produkty pochodzenia zwierzęcego, takie jak wędliny, kiełbasy, ciasta francuskie, sery żółte i nabiał, mięso, smalec, masło, ale również i roślinne, np. olej kokosowy.

Wyeliminować należy źródła tłuszczów trans (słodycze i produkty, które zawierają w składzie informację „uwodornione/utwardzone tłuszcze roślinne) oraz margaryny twarde. Bezwzględnie niewskazane jest spożywanie produktów zawierających akrylamid, takich jak chipsy, płatki śniadaniowe kukurydziane, spieczona skórka chleba. 

Ponadto mleko i produkty mleczne. Badania wskazują na to, że regularne picie mleka przyczynia się do zachorowania na nowotwór prostaty. Ma to związek z hormonami znajdującymi się w tym napoju a w szczególności z hormonem wzrostu – IGF-1. Jeżeli tego hormonu w organizmie dorosłego człowieka jest zbyt dużo, komórki organizmu zaczynają rozrastać się i dzielić co prowadzi do zmian nowotworowych.

Z badań na Uniwersytecie Harwardzkim wynika również, że najbardziej niebezpiecznymi produktami w diecie osób zagrożonych nowotworem prostaty są jaja i drób ze względu na wysoką zawartość choliny, której wyższy poziom w surowicy krwi stwierdzono u osób chorych na nowotwór prostaty.

Przykładowy jadłospis w profilaktyce raka prostaty 

Śniadanie

Owsianka na mleku sojowym z dodatkiem zmielonego siemienia lnianego i owoców jagodowych.

Obiad

Zupa pomidorowa z dodatkiem pestek słonecznika;

Ziemniaki z sosem z soczewicy, brokułami gotowanymi.

Przekąska

Koktajl z jarmużu, pomarańczy i gruszki.

Kolacja

Kanapki z chleba pełnoziarnistego, awokado i tofu;

Sałatka na bazie zielonych i czerwonych warzyw z dodatkiem orzechów.

Do picia pomiędzy posiłkami

Kawa parzona lub espresso, woda, zielona herbata.

Aby zdobyć więcej informacji na temat diety roślinnej, zajrzyj do naszych kursów online.


Autorka przepisu – Iwona Kibil

 

Bibliografia

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/21823116
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11911282;
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11445478;
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15134976; https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19064574
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15203374
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17704029; http://ajcn.nutrition.org/content/early/2014/11/18/ajcn.113.067157.abstract
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20042525; https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3132069/
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3441112/
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/21930800
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3483420/); https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18283296;
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16413336
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/12433724

 

Iwona Kibil
administrator
Dyplomowana dietetyczka. Prowadzi własną praktykę dietetyczną skierowaną głównie do osób na diecie bezmięsnej. Pracuje m.in. z wegańskimi rodzinami, kobietami w ciąży, małymi dziećmi oraz osobami stosującymi dietę roślinną jako profilaktykę chorób cywilizacyjnych. Swoją praktykę opiera na „evidence-based medicine”. Jest autorką artykułów, warsztatów i wykładów związanych z różnymi aspektami zdrowotnymi diety roślinnej. Jest autorką książek „Wege. Dieta roślinna w praktyce” i "Wege rodzina. Dieta roślinna w praktyce". Sama od lat jstosuje dietę roślinną opartą na produktach nieprzetworzonych.