Hipoglikemia i hipoglikemia reaktywna – vegetitian.com

Hipoglikemia i hipoglikemia reaktywna

Czym jest hipoglikemia i hipoglikemia reaktywna? Dlaczego prawidłowy poziom glukozy we krwi jest tak ważny? Poznaj najważniejsze informacje o tych dolegliowściach, ich objawach oraz leczeniu.

Co to jest hipoglikemia

Hipoglikemia to stan, w którym stężenie glukozy we krwi spada zbyt nisko, czyli poniżej fizjologicznego zakresu. U osób zdrowych jest to poniżej 54 mg/dl. U pacjentów z cukrzycą wartości są inne i wynoszą poniżej 70 mg/dl. Hipoglikemia może wpłynąć negatywnie na pracę mózgu, a u osób z cukrzycą zbyt niski poziom glukozy we krwi może doprowadzić do śpiączki, a nawet śmierci.

O co chodzi z tą glukozą i dlaczego prawidłowy poziom glukozy we krwi jest ważny?

Glukoza jest cukrem, niezbędnym składnikiem dla organizmu. Jej ciągłe dostarczanie jest potrzebne zwłaszcza dla układu nerwowego i erytrocytów.  Kiedy z diety glukoza spożywana jest w zbyt małej ilości, pobierana jest wówczas z rezerw, czyli glikogenu. Natomiast kiedy brakuje rezerw pod postacią glikogenu, glukoza produkowana jest w wątrobie i nerkach z udziałem glukoneogenezy. Glukoneogeneza to przekształcanie związków niskowęglowodanowych w glukozę lub glikogen. Przekształcane są wówczas aminokwasy glukogenne, mleczan, glicerol i propionian.

Po czym rozpoznać hipoglikemię?

Najczęstsze objawy gwałtownego spadku cukru we krwi to:

  • drżenie lub drętwienie rąk,
  • szybkie bicie serca,
  • pocenie się,
  • zaburzenia koncentracji,
  • zaburzenia równowagi i uczucie „nóg niczym z waty”,
  • niepokój,
  • wilczy głód,
  • osłabnięcie,
  • ból głowy, migrena.

Przy czym wszystkie te objawy ustępują po zjedzeniu lub wypiciu czegoś słodkiego czy spożyciu posiłku.

Czym jest hiperglikemia?

Hiperglikemia to stan podwyższonego poziomu glukozy we krwi na czczo (powyżej 120 mg/dl) lub po posiłku (powyżej 200 mg). To przeciwieństwo hipoglikemii. Utrzymująca się hiperglikemia powoduje zmiany metaboliczne w komórkach. Prowadzi m.in. do  kwasicy ketonowej (nadmierna produkcja ciał ketonowych w organizmie).

Po czym rozpoznać hiperglikemię?

Najczęstsze objawy hiperglikemii to:

  • częste oddawanie moczu
  • wzmożone pragnienie
  • uczucie wilczego głodu, często na słodycze
  • osłabienie, apatia
  • chudnięcie
  • sucha skóra
  • zajady w okół ust
  • zapach acetonu w wydychanym powietrzu

Czym jest hipoglikemia reaktywna? 

Hipoglikemia reaktywna (poposiłkowa) to stan, w którym po posiłku poziom glukozy wzrasta zbyt szybko (następuje hiperglikemia), a następnie opada poniżej normy fizjologicznej. Dzieje się to najczęściej 2-3 godziny po posiłku. Hipoglikemia reaktywna występuje najczęściej po dużych posiłkach bogatych w węglowodany proste (np. soki, słodkie napoje, ciastka i słodycze, białe pieczywo, biały ryż itp.). Często może być związana z insulinoopornością. Nie zawsze musi być związana jedynie z dietą. Może być odpowiedzią na zbyt wysoki wyrzut insuliny, nieadekwatny do zapotrzebowania organizmu po spożyciu posiłku zawierającego węglowodany.

Po czym rozpoznać hipoglikemię reaktywną?

Objawy hipoglikemii reaktywnej są takie same jak w przypadku zwykłej hipoglikemii. Jednak hiperglikemia reaktywna nie występuje na czczo czy po wysiłku fizycznym a po posiłkach. Jeżeli występują u Ciebie powyższe objawy i podejrzewasz, że możesz mieć nieprawidłową tolerancję glukozy, najlepiej udaj się do lekarza i poproś o skierowanie na badania: glukoza i insulina na czczo oraz badanie OGTT

Na czym polega badanie OGTT?

Badanie polega na pomiarze glukozy na czczo, następnie wypiciu roztworu zawierającego 75 g glukozy i oznaczeniu jej stężenia po godzinie oraz po 2 godzinach od wypicia. Za prawidłowe uznaje się następujące wartości glukozy (na podstawie Stanowiska Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego, 2019):

  • 70 – 99 mg/dl na czczo (3,9–5,5 mmol/l);
  • < 140 mg/dl (<7,8 mmol/l)  po upływie 2 godzin od wypicia roztworu.

Kiedy stężenie glukozy na czczo wynosi 100–125 mg/dl (5,6–6,9 mmol/l), jest to nieprawidłowa glikemia na czczo. Jeżeli natomiast powyżej 126 mg/dl (7,0 mmol/l), jest to już podejrzenie cukrzycy (jednak trzeba powtórzyć badanie dla pewności).

Jeżeli stężenie glukozy po upływie 2 godzin od wypicia roztworu jest równe lub przekracza 200 mg/dl (11,1 mmol/l),  rozpoznaje się cukrzycę. Kiedy stężenie glukozy w tym czasie mieści się w przedziale 140–199 mg/dl (7,8–11 mmol/l), przyjmuje się, że jest to nieprawidłowa tolerancja glukozy.

W czasie ciąży normy wyglądają trochę inaczej. Podstawowe wartości to:

  • < 92 mg/dl na czczo (5,1 mmol/l);
  • < 180 mg/dl po upływie 1 godziny od wypicia roztworu (10,0 mmol/l);
  • < 153 mg/dl (<8,5 mmol/l)  po upływie 2 godzin od wypicia roztworu.

Jeżeli podejrzewamy hipoglikemię reaktywną, warto badanie rozszerzyć i zrobić również pomiar po 3 godzinach od posiłku. Bardzo ważne jest również oznaczenie poziomu insuliny, a nie tylko samej glukozy. Badanie samej glukozy nie będzie miarodajne, gdyż nie wiemy, czy wzrost poziomu insuliny jest do niej adekwatny.

Hipoglikemia reaktywna a leczenie

Hipoglikemię reaktywną leczy się przede wszystkim dietą. Posiłki powinny być dobrane indywidualnie do zapotrzebowania pacjenta. Powinny być spożywane w regularnych odstępach czasowych, jedzone bez pośpiechu i opierać się głównie na produktach o niskim indeksie glikemicznym i ładunku glikemicznym. Dieta w przypadku hipoglikemii reaktywnej jest podobna do diety przy insulinooporności. Przeczytasz o niej w tym artykule.

 

Bibliografia:

Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę 2019, Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego, 2019, tom 5, nr 1

 


Poszukujesz sprawdzonych informacji na temat diety roślinnej albo gotowych jadłospisów? Zajrzyj do sklepu.

Iwona Kibil
administrator
Magister dietetyki. Od ponad 7 lat prowadzi własną praktykę dietetyczną skierowaną głównie do osób na diecie bezmięsnej. Pracuje m.in. z wegańskimi rodzinami, kobietami w ciąży, małymi dziećmi oraz osobami stosującymi dietę roślinną jako profilaktykę chorób cywilizacyjnych. Swoją praktykę opiera na „evidence-based medicine”. Jest autorką artykułów, warsztatów i wykładów związanych z różnymi aspektami zdrowotnymi diety roślinnej. Jest autorką książek „Wege. Dieta roślinna w praktyce” i “Wege rodzina. Dieta roślinna w praktyce” wydawnictwa PZWL. Sama od lat jstosuje dietę roślinną.

Dodaj komentarz